പശ്ചിമേഷ്യയില് ഉദ്ഭവിച്ച ജൂത-ക്രൈസ്തവ-ഇസ്ലാം മതങ്ങള് കേരളസംസ്കാര പരിണാമത്തില് വഹിച്ച പങ്ക് ആഹ്ലാദത്തോടെയാണ് കേരളീയര് ഓര്മ്മിക്കുന്നത്. സമകാലികമലയാള ഭാഷയടക്കമുള്ള സാംസ്കാരികവിഭവങ്ങളില്വരെ മുസ്ലീം ക്രൈസ്തവസാന്നിധ്യങ്ങള് ഒറ്റ നോട്ടത്തില് തിരിച്ചറിയാന് കഴിയും. എന്നാല് ജൂതമുദ്രകള് അങ്ങനെ പെട്ടെന്നു തെളിഞ്ഞു കിട്ടുകയില്ല. എക്കാലത്തും ജൂതര് കേരളത്തില് ചെറിയ ന്യൂനപക്ഷമായിരുന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം ആധുനിക ഇസ്രായേല് രാഷ്ട്രം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടതോടെ ഭൂരിപക്ഷം കേരളീയജൂതരും അവിടേക്കു കൂടിയേറി. ജൂതരുടെ സങ്കല്പത്തില് പ്രവാസികളുടെ മടക്കയാത്രയായിരുന്നു അത്. കേരളീയപാരമ്പര്യം നിലനിര്ത്തി അവര് ഇസ്രായേലില് ജീവിക്കുകയാണ്. ഇന്നു കേരളത്തിലുള്ളത് അമ്പതില് താഴെ ജൂതര് മാത്രം. കൊച്ചിയിലും പരിസരത്തുമായി അവര് താമസിച്ചുവരുന്നു.
.jpg)
